Wprowadzenie
Artykuł „Pets and other animals can boost health and well-being” (autor: Alison Pearce Stevens, 4 stycznia 2024) omawia, w jaki sposób kontakt ze zwierzętami – zarówno domowymi, jak i specjalnie szkolonymi – może przynosić liczne korzyści dla zdrowia psychicznego, fizycznego i emocjonalnego.
Główne korzyści wynikające z kontaktu ze zwierzętami
Redukcja stresu
- W badaniach Patricia Pendry zmierzono poziom kortyzolu (hormonu stresu) u studentów przed, w trakcie i po krótkim kontakcie ze zwierzęciem. Grupa, która mogła dotykać zwierzę (np. psa czy kota), pokazała istotnie niższy poziom kortyzolu w porównaniu z grupami, które tylko obserwowały zwierzę albo oglądały jego zdjęcia.
- Kontakt ze zwierzętami zwiększa produkcję oksytocyny – hormonu związanego z uczuciem spokoju i bliskości. Nawet nawiązanie kontaktu wzrokowego z psem może być wystarczające, by oksytocyna wzrosła.
Wsparcie w nauce i radzeniu sobie z trudnościami emocjonalnymi
- Terapia z udziałem psów pomaga uczniom, którzy mają problem z czytaniem – czytanie na głos przed psem zwiększa pewność siebie i poprawia umiejętności czytania.
- Zwierzęta terapeutyczne mogą też pomagać w redukcji lęku w szczególnie stresujących sytuacjach, jak np. podczas wizyty u dentysty.
- U dzieci z autyzmem obecność psa usługowego może pomagać w regulowaniu emocji, redukowaniu przeciążenia sensorycznego oraz stymulować interakcje społeczne.
Wzmacnianie układu odpornościowego
- Dzieci, które od najmłodszych lat dorastają w domu ze zwierzętami, szczególnie psami, mają mniejsze ryzyko rozwoju astmy czy alergii. W niektórych badaniach różnica wynosiła nawet do 40% w przypadku astmy.
- Wczesna ekspozycja na zwierzęta domowe może także zmniejszać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 1.
- Kluczowy jest wiek — najistotniejsze korzyści immunologiczne obserwuje się, gdy dziecko ma kontakt ze zwierzęciem od niemowlęctwa — szczególnie w pierwszym roku życia.
Wskazówki praktyczne
- Jeśli posiadanie zwierzęcia domowego jest możliwe, ważne jest, by wybrać gatunek i zwierzę dopasowane do stylu życia rodziny — nie każdy typ zwierzęcia (np. pies, kot) musi być odpowiedni, czasem lepszym wyborem jest zwierzę wymagające mniej troski (np. rybka, żółw, chomik).
- Dla osób, które nie mogą mieć własnego zwierzaka, artykuł sugeruje inne formy interakcji: wolontariat w schronisku, pomoc w opiece nad zwierzętami znajomych lub odwiedziny w tzw. cat café. Nawet obserwacja zwierząt (np. przez akwarium) może obniżać uczucie lęku.
- Ważne, aby zawsze z szacunkiem podchodzić do zwierzęcia, uwzględniać jego granice i potrzeby. Interakcje powinny być obopólnie przyjemne, nie narzucające się ani zwierzęciu, ani człowiekowi.
Ograniczenia i zastrzeżenia
- Zwierzęta nie są uniwersalnym remedium na wszystkie problemy psychiczne czy zdrowotne – ich pomoc bywa różna w zależności od osoby, rodzaju problemu, sytuacji.
- Nie wszystkie badania dają jednoznaczne wyniki, np. jeśli chodzi o efekty higieniczne lub immunologiczne – czasem zależne są od warunków (np. czy zwierzę wychodzi na zewnątrz i przynosi mikroby, czy jest trzymane wyłącznie w domu).
- Badania często opierają się na krótkich interakcjach lub obserwacjach, co może ograniczać wnioskowanie co do efektów długoterminowych.
Wnioski
Kontakt ze zwierzętami może znacząco wspierać nasze zdrowie psychiczne i fizyczne. Zwierzęta pomagają obniżać poziom stresu, poprawiać nastrój, wspierać rozwój i edukację, a także wzmacniać układ odpornościowy, szczególnie u dzieci. Ale korzyści te zależą od wielu czynników — rodzaju zwierzęcia, wieku człowieka, warunków środowiskowych oraz tego, jak interakcja jest prowadzona. Szacunek wobec zwierząt i świadomość ich potrzeb są kluczowe, by relacja była korzystna dla obu stron.
Photo by Danae Callister on Unsplash
